Araç Finansmanı: Taşıt Kredisi mi, Beklemek mi?
Araç finansmanında karar, konut finansmanındakinden farklı bir soruya bağlanır. Konut fiyatının artacağı varsayıldığı için beklemek konutta neredeyse her zaman pahalıdır. Araçta ise nominal fiyat düşebilir; düşerse beklemek sizin lehinize çalışır. Bu araç, iki senaryonun bugünkü maliyetini eşitleyen yıllık fiyat artışı oranını bulur ve kararı tek bir eşiğe indirger.
Eşik oranı ne anlatıyor?
Araç, teslim edilene kadar sizin değildir. Bu süre boyunca iki şey aynı anda oluyor: sistem taksitlerini ödüyorsunuz ve almak istediğiniz aracın etiket fiyatı değişiyor. Fiyat yükselirse teslim ayında daha büyük bir tutarla karşılaşırsınız; düşerse aynı araca daha az parayla ulaşırsınız. Eşik oranı, bu iki etkinin krediyle eşitlendiği noktadır.
Okuma yönü şöyle: aracın yıllık fiyat artışı eşiğin altında kalırsa beklemek daha ucuzdur, üstüne çıkarsa taşıt kredisi öne geçer. Tek bir doğru eşik yoktur; teslim ayı, organizasyon ücreti, iskonto oranı ve ulaşım gideri değiştikçe eşik de kayar. Aracın amacı size bir tahmin vermek değil, kendi varsayımınızın hangi tarafta durduğunu göstermektir.
| Teslim ayı | Eşik yıllık fiyat artışı |
|---|---|
| 6. ay | %60,2 |
| 12. ay | %33,5 |
| 18. ay | %26,9 |
| 24. ay | %23,7 |
| 36. ay | %21,9 |
Tablodaki eğilim beklemenin doğasını özetliyor. Altı ay beklemek için aracın yılda %60'ın üzerinde değerlenmesi gerekir ki bu bekleme zarara dönüşsün — kısa bekleme neredeyse her varsayımda ucuzdur. Otuz altı ay beklendiğinde eşik %22'ye iniyor; bu aralıktaki bir fiyat artışı beklentisi kararı tersine çevirmeye yetiyor.
Beklerken ulaşıma ne ödüyorsunuz?
Konut modelinde bekleme süresinin karşılığı kiradır ve herkes öder. Araçta böyle tek bir kalem yok: evden çalışan biri için bekleme ek maliyet doğurmayabilirken, her gün şehirlerarası yol yapan biri için ciddi bir tutara ulaşır. Bu yüzden ulaşım gideri isteğe bağlı bir alandır ve boş bırakılırsa model bekleme süresine hiçbir maliyet atfetmez.
| Aylık ulaşım gideri | Bekleme boyunca toplam | Eşik yıllık fiyat artışı |
|---|---|---|
| 0 TL | 0 TL | %26,9 |
| 4.000 TL | 76.000 TL | %22,9 |
| 8.000 TL | 152.000 TL | %18,9 |
| 12.000 TL | 228.000 TL | %14,8 |
| 20.000 TL | 380.000 TL | %6,3 |
Etkinin büyüklüğü dikkat çekicidir. Ulaşıma hiç para ödemeyen biri için eşik %26,9 iken, aylık 12.000 TL ödeyen biri için %14,8'e iner. Aynı sözleşme, aynı araç, aynı teslim ayı — kararı değiştiren tek şey kullanıcının kendi durumudur. Bu, hazır bir tavsiyenin neden işe yaramadığını da açıklıyor.
Model neyi varsayıyor?
- Fiyat farkının tamamı sistem tarafına yazılır. Krediyle araç bugünün fiyatıyla alındığı için kredi tarafında karşılık gelen bir kalem yoktur. Bu, sonucu fiyat artışı varsayımına duyarlı kılar — tek bir sayıya değil, eşiğe bakmanızın sebebi budur.
- Sahiplik giderleri yalnızca araç sizdeyken işler. Kredi tarafında ilk aydan, sistem tarafında teslim ayından itibaren. İki senaryo ortak bir karşılaştırma ufkunda tutulur; aksi hâlde uzun vadeli taraf haksız yere pahalı görünür.
- Organizasyon ücreti peşin kabul edilir. Taksitli tahsil edilen bir ücret daha ucuzdur; sözleşmenizde taksitli ise sonuç sistemin lehine kayar.
- Vergi ve sigorta tutarı sizin girdiniz. Model bu kalemler için bir tutar iddia etmez; poliçenizdeki ve vergi tahakkukundaki gerçek rakamı girin.
Bugünkü değer hesabının nasıl kurulduğunu ve iskonto oranını neden kendiniz seçmeniz gerektiğini bugünkü değer yazısında ayrıntılı anlattık. Tasarruf finansman sisteminin genel işleyişi için sistem rehberine, sözleşme yapacağınız şirketin yetkili olup olmadığını doğrulamak için BDDK lisans listesine bakabilirsiniz.
Sık sorulanlar
Aracın yıllık fiyat değişimi için hangi oranı girmeliyim?
Bir oran önermiyoruz çünkü modele, segmente ve dönemin enflasyonuna göre çok değişiyor. Bunun yerine iki ucu deneyin: iyimser ve temkinli bir varsayımla aracı çalıştırıp kararın değişip değişmediğine bakın. Değişmiyorsa varsayım kritik değil demektir.
Negatif oran girebilir miyim?
Evet, girmelisiniz de. Araç, konutun aksine değer kaybedebilir ve model bunu kırpmadan hesaplar. Değer kaybı senaryosunda teslim ayındaki fark bir tasarruf kalemi olarak görünür ve beklemenin lehine çalışır.
Ulaşım gideri alanını boş bırakırsam sonuç yanlış olur mu?
Yanlış olmaz ama eksik olur: model o durumda beklemeyi maliyetsiz sayar ve eşik yukarıda çıkar, yani beklemek olduğundan cazip görünür. Ulaşıma herhangi bir tutar ödüyorsanız girin.
Sonuç şu şirketin teklifi için geçerli mi?
Hayır. Burada hiçbir şirketin oranı veya planı kullanılmıyor; alanlardaki açılış değerleri örnektir. Elinizdeki sözleşmenin organizasyon ücretini, taksitini ve teslim taahhüdünü girerek kendi teklifinizi hesaplayın.
Teslim ayı sözleşmede yazmıyorsa ne yapmalıyım?
Yazılı bir taahhüt yoksa bu belirsizliğin kendisi bir maliyettir. Hem şirketin söylediği ayı hem de ondan belirgin biçimde geç bir ayı deneyin; sonucun ne kadar kaydığını görmek, taahhüt istemek için en somut gerekçedir.
Finkıyas finansal kuruluş değildir; bu içerik yatırım, kredi veya hukuki tavsiye değildir. Buradaki tablolar Finkıyas hesaplama motorundan üretilmiş model çıktılarıdır. Belirli bir kurumun ürün koşullarını değil, girilen varsayımların sonucunu gösterir; varsayımlar değişirse sonuç da değişir. Ayrıntılı sorumluluk reddi