Araç Finansmanı: Kredi ile Beklemek Arasındaki Fark

Araç finansmanında kaç yol var?

İki temel yol vardır. Birincisinde bir bankadan taşıt kredisi kullanır, aracı ilk ay teslim alır ve borcu geriye doğru ödersiniz. İkincisinde bir tasarruf finansman şirketiyle sözleşme kurar, belirli bir süre ödeme yapar ve sözleşmede tanımlı ayda araca ulaşırsınız. İlk yolda araç hemen sizindir; ikincisinde teslim ayını beklersiniz.

İkinci yolun yasal zemini açıktır. Tasarruf finansman sözleşmesi yalnızca konut için değil, taşıt edinimi için de kurulabilir; kanun sözleşmeyi "konut, çatılı iş yeri veya taşıt edinimi için müşteriye finansman kullanma hakkı veren" sözleşme olarak tanımlar^[1]. Aynı kanun bir sınır da koyar: bu şirketler yalnızca yurt içinde tescil edilmiş taşıt alımlarını finanse edebilir.

Üçüncü bir yol olarak sıfır faizli kampanyalar veya galeri içi taksitlendirmeler gündeme gelebilir. Bu yazıda onlar ele alınmıyor; çünkü koşulları markadan markaya ve kampanyadan kampanyaya değiştiği için genellenebilir bir model kurulamaz. Elinizde böyle bir teklif varsa, onu da nakit akışına yazıp aşağıdaki yöntemle karşılaştırabilirsiniz.

Araç, konuttan hangi noktada ayrılıyor?

Ayrım tek bir varsayımda: fiyatın yönünde. Konut finansmanı modellerinde konut fiyatının artacağı kabul edilir, dolayısıyla beklemek hedefi uzaklaştırır ve maliyeti büyütür. Araçta nominal fiyat düşebilir. Düşerse, teslim ayında aynı araca daha az parayla ulaşırsınız ve bekleme sizin lehinize çalışır.

İkinci ayrım sahiplik giderlerindedir. Konutta sigorta isteğe bağlı bir kalemken araçta zorunlu trafik sigortası, kasko, motorlu taşıtlar vergisi ve muayene her yıl işleyen giderlerdir. Bunlar yalnızca araç sizdeyken doğar; teslim bekleyen kişi bu kalemleri ödemez. Modelde iki senaryo bu yüzden ortak bir karşılaştırma ufkunda tutulur ve sahiplik giderleri her tarafta yalnızca aracın o tarafta olduğu aylarda işletilir.

Üçüncü ayrım bekleme süresinin karşılığındadır. Konut tarafında bu kalem kiradır ve herkes öder. Araçta karşılığı alternatif ulaşım gideridir — toplu taşıma, kiralık araç ya da elden çıkarılmayan eski aracın giderleri — ve kişiden kişiye çok değişir. Evden çalışan biri için sıfır olabilir. Bu yüzden modelde isteğe bağlı bir alandır ve boş bırakıldığında beklemeye hiçbir maliyet atfedilmez.

Eşik oranı nasıl okunur?

Eşik oranı, iki senaryonun bugünkü maliyetini eşitleyen yıllık araç fiyat artışıdır. Aracın fiyat artışı bu oranın altında kalırsa beklemek daha ucuzdur; üstüne çıkarsa taşıt kredisi öne geçer. Tek bir doğru eşik yoktur — teslim ayı, ücret ve iskonto oranı değiştikçe eşik de kayar.

Tablodaki eğilim beklemenin doğasını özetliyor. Altı aylık bir beklemenin zarara dönüşmesi için aracın yılda %60'ın üzerinde değerlenmesi gerekir; bu, olağan koşullarda gerçekleşmesi zor bir varsayımdır. Bekleme üç yıla uzadığında eşik %22 seviyesine iner ve artık sıradan bir enflasyon beklentisi bile kararı ters çevirebilir.

Buradaki mantık, konut tarafında kullandığımız kırılma ayı yaklaşımının araç versiyonudur. Konutta hangi ayda kırıldığını arıyorduk; araçta hangi fiyat varsayımında kırıldığını arıyoruz. İkisinin de arkasında aynı yöntem var: her ödemeyi yapıldığı aya göre bugüne taşımak. Bu yöntemin nasıl kurulduğunu bugünkü değer yazısında adım adım anlattık.

Kredi tarafının maliyeti nasıl hesaplanıyor?

Taşıt kredisinde taksit, konut kredisiyle aynı anüite formülüyle bulunur. Fark oranlarda ve vadelerdedir: taşıt kredilerinde vade kısa, aylık faiz yüksektir. Bu ikisi birlikte taksiti yukarı iter ama toplam geri ödeme çarpanını aşağı çeker.

Tabloda vade uzadıkça taksit düşüyor, çarpan büyüyor. Aynı borcu daha uzun taşıdığınız için toplam faiz artıyor. Ancak çarpan nominal bir ölçüdür: yüksek enflasyon ortamında uzun vadeli sabit taksitlerin bugünkü değeri daha düşük olabilir. Nominal çarpan ile bugünkü maliyet iki ayrı sorunun cevabıdır ve ikisine birden bakmak gerekir.

Eşik bir örnekte nasıl çıkıyor?

Sahiplik giderleri hesabı nasıl etkiliyor?

Kasko, zorunlu trafik sigortası, motorlu taşıtlar vergisi ve muayene yalnızca araç sizdeyken doğar. Krediyle alan kişi bu kalemleri ilk aydan itibaren öder; teslim bekleyen kişi teslim ayına kadar ödemez. Bu, beklemenin hesapta çoğu zaman gözden kaçan ikinci avantajıdır.

Etkinin yanıltıcı görünmemesi için iki senaryo ortak bir karşılaştırma ufkunda tutulur. Aksi hâlde kısa vadeli taraf daha az yıl sahiplik gideri ödemiş görünür ve haksız bir avantaj kazanır. Modelde ufuk, iki tarafın en uzun vadesi kadar alınır ve her taraf yalnızca aracın kendisinde olduğu aylarda bu giderleri yazar.

Bu kalemler için bir tutar önermiyoruz. Kasko primi araca, sürücü profiline ve teminat kapsamına göre; vergi ise motor hacmi ve araç yaşına göre değişir. Hesap aracındaki alana kendi poliçenizdeki ve vergi tahakkukunuzdaki gerçek rakamı girmeniz gerekir.

Hangi soruları kendinize sormalısınız?

Rehberin özeti ve nereden devam etmeli?

Araç finansmanında doğru cevap kişiye göre değişir ve bu bir kaçamak değil, modelin kendisinin söylediği şeydir: eşik oranı, sizin fiyat beklentinizle ulaşım gideriniz kesiştiğinde belirlenir. Hazır bir tavsiye yerine kendi sayılarınızı girmeniz gerekir. Sistemin genel işleyişini tasarruf finansman rehberinde bulabilirsiniz.